Hopjesvla Toe

Hofman I & II

Maglia Rosa — Fri, 27 Jan 2012 16:01:18 +0000

Hofman is een personage dat al een tijdlang in mijn hoofd huist. Eerst, naamloos nog, als onderdeel van een nooit afgerond gedicht. Daarna tijden in mijn digitale geheugen, als “materiaal”. Wie wat bewaart, die heeft wat: om zich voor te schamen, of om zich, als in een soort tweetrapsraket, door te laten inspireren.
Er kwam weer schot in de zaak toen ik bedacht dat ik met dit materiaal misschien wel iets in zine-vorm zou kunnen. En helemaal toen ik vervolgens – o, verlicht moment! – bedacht een co-productie met Zine-koning Sebastiaan Andeweg een goed idee zou zijn.

Seb is, net als ik, onderdeel van Waai. Waai is een collectief dat geen collectief wil zijn (maar daar wel steeds meer op begint te lijken). Waai wil zo graag pretentieloos zijn dat het zich niet laat omschrijven. Ik kan alleen zeggen dat Waaien erg verslavend is, dat dat natuurlijk met de spontane Waai-vormen te maken heeft, maar stiekem vooral toch ook met de mensen. Antropologen zouden in ons een stam herkennen.

Toen ik Seb vroeg of hij met me mee wilde waaien, bleek dat hij net aan een dergelijke samenwerking toe was. Hij had een bijna manische fase achter de rug (althans: zijn productiviteit deed zoiets vermoeden), waarin hij in zijn eentje prachtige zines had gemaakt. Wie exemplaren heeft kunnen bemachtigen van, bijvoorbeeld, Mitchell, Aap, IJsbrand (filmpje! kijken!) of Opa’s naam, kan over twintig jaar met terugwerkende kracht de Griekse economie redden.

Pas in het samenwerkingsproces kwam Hofman tot leven. Ik schreef twee korte tekstjes, waarin Hofman zijn naam kreeg en Seb antwoordde met een aantal schetsen, waarna Hofman geen personage meer was, maar gewoon: Hofman. Op Gedichtendagavond, tevens de openingsavond van Dichtersnachten, hebben we tijdens onze voordrachten het zine ten doop gehouden:

Wat een zine is? En wie Hofman is? Laat ik verklappen dat Hofman wat korter van stof is dan ikzelf en dat het zine daarom aanzienlijk minder woorden bevat dan deze beschrijving van “the making of”. Laat ik ook vast verklappen dat het zine twee korte teksten bevat, Hofman I & II, en dat we bezig zijn met Hofman III (IV?, V?). Ook overwegen we een wervelende tv-show “Ik hou van Hofman”, uit te zenden door RTL 4, want houden van Hofman, dat doen we stiekem al een beetje.

Hofman is binnenkort voor 1 euro (voor het slaaphuis) te koop in de kraam op Seblog.

Midwinter

Maglia Rosa — Wed, 21 Dec 2011 13:50:01 +0000

Midwinter

Dat je soep kon maken zonder iets te bevroeden.

Dat je haar kon invriezen terwijl jouw halfrond naar de zon toe leunde.
Dat je haar weer tot leven kon wekken toen alles zich had omgekeerd.

Dat je je kon verbazen
dat je nog kon eten.

Dat je troost kon putten uit een gedachte
dat de soep die ze at door jou gemaakt was.

Dat zij nog kon eten.

Dat de zon nu toch weer naar jou toe heeft geleund. En omgekeerd.
Dat de dingen die je hebt ingevroren soms opeens ontdooien.

Dat je desondanks soep kunt blijven maken.
Dat je nu hooguit bevroedt

dat je nog steeds niets bevroedt.

Meer Licht

Maglia Rosa — Mon, 12 Dec 2011 19:28:32 +0000

Onderstaand gedicht schreef ik naar aanleiding van de tentoonstelling Meer Licht in Museum de Fundatie in Zwolle. Ik won er de bijbehorende dichtwedstrijd mee. Dichtwedstrijden winnen is fijn.

Wie voor 8 januari nog kans ziet om De Fundatie te bezoeken moet die kans zeker grijpen. Vooral met de bevlogen toelichting van samensteller Hans den Hartog Jager is Meer Licht een zeer inspirerende expositie.

(Dat lieve kleine meisje op deze foto is onze vierjarige dochter, die het presteerde om bijna twee uur stil te zitten luisteren. Subliem. De enorme foto waar ik naast sta is van Hiroshima, vlak na de atoombom. Raar.)

Mooier kunnen we het niet maken

Marie stelde haar lichaam ter beschikking van de wetenschap. Als persoonlijk
assistente van professor Kapteyn droeg ze bij aan menig lemma. Haar naam
stond nooit op een poster of artikel,

maar viel wel vaak bij recepties en symposia.

Nu is ze voorwerp van lacherigheid en walging bij het practicum anatomie,
waar de atlassen rare vlekken hebben en alles naar formaldehyde ruikt.
Op de bak waar haar hoofd in zit staat niets

over die heldere ster die hij naar haar vernoemde.

Orpheus gaf zijn levens aan het wegverkeer. Overdag zat hij graag achter
buurthonden aan, gaf pootjes aan hun bazen, kroop onder auto’s, er meestal ook
weer onderuit en uiteindelijk altijd op schoot bij zijn baas, een kunstenaar.

‘s Nachts braakte hij haarballen, keerde hij,
op jacht naar muizen, uilenmagen om.

Nu is hij een project, zijn huid geprepareerd, zijn lichaam uitgestrekt als een
valscherm, aan elke poot een rotor, zijn maag vervangen door een ontvanger en
een motor, die hem samen nog een laatste keer nieuw licht in de ogen gunnen:

Radiografisch bestuurbare helicopterkat,
biddend op zoek naar zijn traumamuizen.

III

Bertha gaf haar magen aan de industrie. Ze wist wat daar doorheen gaat:
kunstlicht, krachtvoer, de liefde van de boer. Tijdens haar laatste bonte
avond had hij haar vlekken nog paars geverfd

en haar de schoonheid van woorden geleerd
als hemellichaam en abattoir.

Nu nadert ze een houdbaarheidsdatum, deelt ze haar plekje bij het raam
van een afgeprijsde verpakking half-om-half met drie Klara’s, twee Bella’s
en vijf zeugen zonder naam. Bij de kassa telt zoiets op tot

blieb, in de pan tot gesis, in
een maag tot gegil en geloei.

Bas Jan gooide zijn hele hebben en houden in deze zeilboot, zijn lichaam
overtuigd dat niets meer was, dan dit vallende sterven. Het enige dat hij nog kon
omkeren was zijn maag. En deze blikken vol loeiend kalfsvlees.

Tijdens zijn helderste nachten zag hij walvissen vliegen,
stegen onder de waterspiegel sterren op.

Nu noemt een brochure zijn einde ultiem en subliem. Iets wat hij, platvis
op de bodem van de Atlantische oceaan, de Ierse Zee, het Kattegat, of
misschien wel van een heel ander soort maag, kan bevestigen

noch ontkennen.

Ik laat van alles aan het toeval over. Span mijn lichaam uit in het museumcafé,
zwaai één keer met mijn rechterhand en sla daarmee zomaar een naamloze
vlieg uit de lucht. Zijn val lijkt perfectie, zijn landing precies

in mijn bier. Met uitgestrekte vleugels is hij even
een wankel vlot op deze koolzuurzee.

Nu is opeens de tl-verlichting aan, wrijf ik in mijn grote ogen,
boent de barman ondertussen rare vlekken uit het tafelkleed,
ruikt alles hier naar ontsmettingsmiddel.

Net ging ik nog even volkomen op

in deze schoonheidsstrijd tussen een stervende vlieg en doodslaand bier,
terwijl al mijn magen loeiden om een ultiem ad fundum.

Nu betaal ik alweer met gepast geld, wrijf in mijn kleine ogen,
vlieg niet, val niet, verslik me niet, keer me om.

De wijndrinkers

Maglia Rosa — Fri, 02 Dec 2011 20:56:29 +0000

Onderstaand gedicht schreef ik op uitnodiging van Op Ruwe Planken voor de site van het Algemeen Nijmeegs Studentenblad. Het is geïnspireerd door het werk van Ingrid Oostendorp, waar ik elke keer als ik er mee geconfronteerd word weer erg van onder de indruk ben (een bezoek aan haar atelier laat een verbluffender indruk achter dan een bezoek aan haar website). Tijdens het schrijven van het gedicht heb ik veel geluisterd naar de cd Alopecia van Why?. Samen vormt dat een gevaarlijk mengsel.

De wijndrinkers

Ik ben vinoloog, weet mij staande te houden met een glas in mijn hand. Ik kan walsen,
ken mijn tong van buiten, weet wat waar aangrijpt en beheers het palet van woorden
waarmee aanspraak conversatie wordt.

Voor deze spiegel werk ik aan mijn houding. Het hoofd onder precies de juiste hoek.
Het glas bij de steel of de voet, in geen geval bij de kelk. Wel opvallen, maar nooit
uit de toon. Zoiets luistert nauw.

De vrouwen van mijn generatie zullen nooit enig benul hebben

van avatar of internet. En altijd blijven hangen aan de man die het spel speelt, die hun
stiltes voor ze invult. Ik verkoop ze vergezichten op hoe een leven had kunnen zijn.
Wijn is mijn metafoor, Wikipedia mijn wapen.

Toen we jong waren schreven we gedichten over drank, liefde en dood. In onze kelen
keerden we alles om. We spraken van liefde, alsof ze dood was en flirtten met de dood,
alsof het om liefde ging.

Later, een half leven geleden, schreef ik gedichten over mijn midlifecrisis.

Een spiegel kan een one-way mirror zijn, een two-way of een no-way. Hoe scheef je
je hoofd ook houdt, er is geen manier om het onderscheid te maken. Toch blijf ik
aan mijn houding werken. De fles altijd bij de ziel, in geen geval bij de hals.

Mijn wijnvlek zorgvuldig verborgen onder mijn driedelig kostuum.

Soms zie ik haar opeens, helder, door deze spiegel. Ze maakt zich op voor een receptie,
haar lippen iets te rood, haar gelaat daaromheen al zo bleek. Ik ken haar tong nog van
buiten, weet wat waar aangreep, welk vergezicht haar leven had kunnen zijn.

Ze zet de fles aan haar mond. Zoals zij kan niemand uit de toon vallen. Hoe ik
mijn armen ook naar haar uitstrek: het komt nooit uit. In onze knoken wringt iets,
verbergt zich een worsteling. Ergens halverwege blijft het altijd stokken.

De wijnvlek begint nu door haar blouse te schijnen, het bloed door haar ogen, het paars
is niet meer van haar tong te scheiden. In het medicijnkastje liggen scheermessen, een
verdwaalde kaasschaaf misschien, maar dat is achter deze spiegel en eerst moet nog

de bodem van de fles. (Altijd bij de ziel, in geen geval bij de hals.)
Het glas bij mijn voet. Mijn wijnvlek:

ons bed is niet ver, ons bed kan niet ver meer zijn. We weten meer van wijn
dan ons lief is.

Boontje

Maglia Rosa — Mon, 28 Nov 2011 20:59:45 +0000

Onderstaand verhaal las ik voor als één van de UITvreters op het UITFestival en het Wintertuinfestival. De opdracht was om een verhaal of gedicht te schrijven dat eindigde met de laatste zin van de beroemde Uitvreter van Nescio: Zijn reis naar Friesland is altijd onopgehelderd gebleven.

Andere oplossingen voor deze literaire uitdaging vindt u onder andere hier en hier.

Hier vlakbij staat een prachtig Uitkijkkonijn het noorden in de gaten te houden. Hij waakt over Lent, weet wat er speelt in Elst, haalt zijn fraaie konijnenneus op voor Arnhem en kijkt nog veel verder – veel verder dan die neus lang is. Op een heldere dag kan hij zelfs Dokkum zien liggen.
Het Uitkijkkonijn is gemaakt van hout. Er gaan geruchten dat dit hout komt van de Donareik. Deze heilige eik werd zo’n 1300 jaar geleden geveld door een missionaris. Die wilde zonodig bewijzen dat het Christendom superieur was aan al die Germaanse afgoderij. Over deze man, die volgens mij ook perfect zou passen in de context van onze tijdgeest, gaat dit verhaal.

Boontje

Iedereen weet dat Bonifatius leefde voor zijn vakanties. Dat kerstenen is geen sinecure en je moet jezelf toestaan om af en toe eens helemaal leeg te lopen.

Hij had een uitgesproken voorkeur voor gebieden die door de reisorganisaties als ongerept werden aangeprezen. Reppen is mijn grootste hobby, vertrouwde hij mij eens toe, terwijl hij de blingbling in zijn gebit bloot lachte.

Ik herinner me nog dat hij aanbelde met verhalen over Peru.
Hij had de Machu Picchu beklommen en daar een tirade gehouden over de veelgoderij van de Inca’s. Dat dat vuile guerillareligie was. Dat ze eindelijk eens al hun eieren in één mandje moesten leggen en dat hij er dan een grote, ruftende omelet van zou bakken.

Ze hadden hem onmiddellijk heilig verklaard.

Toen hij daartegen begon te fulmineren hadden ze hekken om hem heen gezet en toegang geheven.

In mijn mailbox heb ik nog berichten van hem uit India.
Hij vertelde me hoe hij de Taj Mahal gezwaffeld had. Hij leek vooral trots te zijn op wat hij daar zo hoog van de toren had geblazen. Als je de piemeltjes van al jullie goden achter elkaar legt kom je nog niet in de buurt van dit hier!

Niemand was in de buurt gekomen. Bij de uitgang dirigeerde een suppoost hem naar de kassa en wees de caissière hem op een bordje. Taj Mahal zwaffelen: 10 pond.

Na veel gedoe was hij er met 5 pond vanaf gekomen.

Op zijn blog staat nog een verhandeling over Iran.
Op het marktplein in Bam was hij weer eens op zijn zeepkist gaan staan. Wat was nou een religie waard, waarbij het opperwezen zoiets belangrijks als vergelding delegeerde aan zijn onderdanen? Om zijn woorden kracht bij te zetten had hij de Koran met Mein Kampf vergeleken en zich hardop afgevraagd of Eva Braun een bruine boerka in haar garderobe had gehad.

Hadden ze hem niet verstaan? Of dachten ze: lange baard, goed volk? Wisten ze wel wie Eva Braun was?

Toen hij citroenen wilde kopen hadden ze hem gewoon geholpen – en waarschijnlijk flink afgezet.

Op zijn facebook staan nog foto’s van Groenland en Indonesië.
De Inuït zijn beesteneters pur sang. Ze hebben een gezegde: Het grote gevaar van ons bestaan ligt in het feit dat onze voeding volledig bestaat uit zielen. Bonifatius was daar heel stellig over: Wat een dramaqueens! Hij had cocaïne voor ze meegesmokkeld en gezegd: Kijk eens aan, Eskimootjes. Volledig plantaardig. Eén van zijn foto’s toont een in blinde woede neergeknuppeld zeehondje. Geen ziel te bekennen, staat eronder.

In Indonesië was hij, gewapend met een Canon spiegelreflexcamera, op Papoeazieltjes gaan jagen. Papoea’s geloven dat wij geloven dat als je een foto van ze neemt ze hun ziel verliezen. Deze papoeadames poseerden al voor maar vijftig dollarcent, schreef Bonifatius met een mengeling van triomfalisme en verontwaardiging onder één van de foto’s.

Ruim drie jaar geleden belde hij mij uit Utrecht.
Het ging niet goed met hem. Hij had in zijn straat een eik gerooid en had nu gesodemieter met de autoriteiten. Er hing hem een fikse boete boven het hoofd, dus hij zou zijn vakantiebestemming dit keer wat dichter bij huis moeten zoeken. Hij dacht aan Zuid-Limburg of Giethoorn of Friesland, of zoiets.
Ik denk dat je in Friesland helemaal tot rust zult komen, Boontje, heb ik hem toen nog gezegd.

Sindsdien is hij niet meer langs geweest, heeft hij niet meer gebeld, geen mailtjes meer gestuurd en is hij ook op Facebook niet meer gesignaleerd. De laatste post op zijn blog was Mijn volgende bestemming zal Friesland zijn. Onlangs vond ik het tijd om er maar eens een reactie onder te zetten:

Zijn reis naar Friesland is altijd onopgehelderd gebleven.

LUX Live: Voor jou tien anderen

Maglia Rosa — Wed, 23 Nov 2011 11:16:32 +0000

Onderstaande “Tapas van korte verhalen” schreef ik tijdens LUX Live 7, een debat over mensen die vastlopen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Elf

I
“Als je een miljoen in de loterij wint, heb je dat dan verdiend?”
“Nee, natuurlijk niet. Dan heb je gewoon mazzel.”
“En als je ergens heel erg je best op doet – en het lukt. En omdat het gelukt is, willen een heleboel mensen je opeens geld geven. Heb je dat dan verdiend?”
“Ja, dan heb je succes. Als in: succes is een keuze.”
“En als je geboren wordt en je blijkt heel goed te zijn in ergens heel erg je best op doen, en dat laten lukken en dan geld krijgen. Heb je dat dan verdiend?”
“Dan… heb je talent.”
“Talent?”
“Ja, talent. Dat is dat je de mazzel hebt, dat voor jou succes een keuze is.”

II
Het dorp waar ik ben opgegroeid was klein en verzuild. Er waren net genoeg kinderen om drie scholen te bevolken. Scholen waar het woord schaalvergroting niet op de schoolborden paste.
Het liberalisme was nog lang niet aan een neo toe.

De katholieke school heette naar een heilige. De bonte avonden werden er opgeluisterd door een fanfare, die ook naar een heilige heette.
Onze protestants-christelijke school was vernoemd naar onze aanstaande koning. De fanfare die naar onze vorige koningin was vernoemd, vergalde onze bonte avonden.
Op de bonte avonden van de openbare school werd Sympathy for the devil gedraaid. Achterstevoren.

III
Toen Theo Maassen laatst weer eens iets intrigerends zei, moest ik opeens aan Johan Harmsen denken. Theo zei dat het ergens niet eerlijk was, dat mensen die goed met woorden waren met elkaar afgesproken hadden dat we hier alles met woorden oplossen. En dat mensen die, bijvoorbeeld, goed met hun vuisten waren, óók alles met woorden moesten oplossen.
Onze protestants christelijke school was zo klein dat het mogelijk was dat Johan Harmsen en Mitchell van Zetten bij elkaar in de klas zaten. Mitchell had een vlotte babbel en haalde 10-en. Johan Harmsen haalde 1-en en had alleen zijn vuisten. Daar kon hij al zijn woede in leggen. Als wij bijvoorbeeld weer eens riepen: “Johan! Er ligt een stuiterbal op je hoofd!” en hij een kwartier later nog op zijn hoofd aan het meppen was.

Kinderen kunnen zo wreed zijn, zeggen volwassenen dan, voor het gemak maar even vergetend, dat ze zelf over hun wreedheid vaak niet veel meer dan een dun laagje vernis hebben gelegd.

IV
Laatst stond ik voor de chips-schappen in de supermarkt, in mijn mandje een bakje champignons van 89 eurocent. Ik keek tegen een muur van keuzevrijheid aan. Kettle chips, chips met vinegar, linksdraaiende wokkels, rechtsdraaiende wokkels.
Opeens doemde achter die muur een wereld op. Een markt. Een arbeidsmarkt. Iets met een bovenkant en een onderkant. Marketingafdelingen, waar elke dag weer iets nieuws bedacht wordt. Waar woorden als innovatie en flexibiliteit klinken als een klok. Chips met champignonsmaak – hebben we dat al eens geprobeerd?
Al dat geïnnoveer geeft een enorme rotzooi. En die moet worden opgeruimd. Door mensen die ‘s avonds laat de marketingafdelingen bevolken. Schaduwen. Zombies.

Ik stond voor de schappen en wist dat ik moest kiezen. Maar ik kon het niet.

V
We hadden precies genoeg kinderen om een elftal te vormen voor het schoolvoetbaltoernooi. We hadden geen bank, dus Johan moest in de basis. Er ontstond een discussie wat we met hem moesten. Op doel dan maar.
Johan kwam met enorme handschoenen en een shirt met een 0 achterop. Dat kon niet, vonden we. Linksbuiten Mitchell haalde een 1 van zijn nummer 11 en plakte hem voor de 0. “Vóór jou tien anderen, jongen,” zei hij, terwijl hij Johan op de schouders klopte.

We werden glorieus laatste, regen de nederlagen aaneen tot één grote zegetocht. Hoogtepunt was ons enige doelpunt, ingekopt door Mitchell. Johan stak het hele veld over en vloog Mitchell om zijn hals. “Bal op je hoofd! Bal op je hoofd!” juichten ze samen. Voordat Johan terug in zijn doel was hadden we alweer een tegendoelpunt geïncasseerd. We verloren met 10-1.

VI
Ik heb laatst eens geprobeerd Johan en Mitchell te googlen. Mitchell had ik meteen te pakken, samen met het succesverhaal dat ik verwachtte. Voor Johan Harmsen kreeg ik 10 hits, maar onze Johan Harmsen zat er niet tussen. Misschien werkt hij wel in de champignonteelt, of is hij postbode in Lettelbert. Misschien strijkt hij de overhemden van een directeur, of is hij schoonmaker. Misschien is hij wel vakkenvuller bij de bezorgservice van de Albert Heijn.

Of, heel misschien, heeft hij wel de loterij gewonnen.

Zelfspot

Maglia Rosa — Sun, 13 Nov 2011 21:31:45 +0000

I
Gisteren ben ik naar een theatervoorstelling van Micha Wertheim geweest. Micha Wertheim voor de zoveelste keer.Zo heette de voorstelling – ik had Wertheim nog nooit eerder in een theater gezien (hij schijnt er wel vaker te komen).

Over de voorstelling kan ik kort zijn: die was subliem. Wertheim goochelt met je brein. Ik kan iedereen zonder voorbehoud aanraden om te gaan. En als je kan twee keer. (Ik kan iedereen zonder voorbehoud aanraden om te gaan.)

Terwijl de zaal volliep bedacht ik dat ik me helemaal niet ingelezen had in de voorstelling. Ik wil nog wel eens een recensie lezen voordat ik naar zoiets toe ga. Wat was ik vandaag blij dat ik dat niet had gedaan. Het schijnt dat er bij Wertheim hiervoor alleen maar gelachen kon worden, maar dat dit programma ook iets te bieden heeft voor mensen die willen nadenken. Bovendien is Wertheim in deze show beter, omdat hij engagement toont. Vroeger was hij arrogant – nu ruimt hij meer plaats in voor zelfspot.

De wereld bestaat dus blijkbaar uit dingen waar je om kunt lachen en dingen waar je over kunt nadenken. Die houden we gelukkig strikt gescheiden. Als cabaretier kun je aanzetten tot lachen of aanzetten tot nadenken. Dat laatste zal dan wel engagement heten.

Dus nog even voor de duidelijkheid: over drogepoepsteek mag niet nagedacht worden. En arrogantie kan natuurlijk nooit een hogere vorm van zelfspot zijn.

Toen ik de zaal uitkwam en iets te drinken bestelde vroeg de jongen achter de bar of ik al een drankje had gehad. Dat had te maken met het feit dat er gratis pauzedrankjes waren, maar geen pauze. Of zoiets. Ik was er van overtuigd dat ook dit nog een onderdeel van de show was en kwam niet verder dan wat gestotter.

Ik denk dat mijn brein nog een beetje in de knoop zat.

Misschien had ik ook wel stiekem zitten nadenken waar ik had moeten lachen. Of andersom. En misschien is het wel een beetje arrogant van me om te denken, dat ik daarmee de voorstelling beter begrepen heb dan sommige recensenten.

In ieder geval was ik blij dat ik voor de zoveelste keer geen recensie hoefde te schrijven.

II
Vandaag ben ik toch maar eens actief geworden op Facebook. Dat heeft verder weinig met Micha Wertheim te maken, hoewel die gisteren een geweldig stukje had over cabaret en het afzeiken van moderne trends. Daarmee en passant die afzeikcollega afzeikend, waarmee het stukje per definitie al geweldig was.

En zo zat ik vandaag dus vrolijk op de Like-button te rammen. Nog even en er zit er eentje op elk toetsenbord. Pietje is vrienden met Klaasje. Like. Keesje vindt dit leuk. Like.

Zo’n button is wel aan mij besteed, want ik vind het leuk om dingen leuk te vinden. Dat zit nou eenmaal in mijn karakter, daar moet ik het mee doen. En dat is dan weer iets dat ik niet altijd even leuk vind.

Wat ik ook minder leuk vind: als ik iets Lik(e) kunnen anderen dat iets ook nog steeds Lik(k)en. Dan staat er opeens 2 people like this, of 3 of 314. Hoog tijd voor een Niemand begrijpt dit behalve Johan Roos-knop, waarmee ik de Maker kan laten weten dat zijn werk niet voor niets was en mijzelf en passant nog een tandje unieker kan maken. (Ik schrijf Maker met een hoofdletter, uit respect voor mensen die dingen maken. Ik doel dus niet op De Maker – daarvoor heb ik eerder een Ik begrijp er niets van-knop nodig. Of beter: had ik. Want ik geloof allang niet meer dat Joop van den Ende bestaat. (Niet over nadenken – is een grap. (Wel lachen, dus)))

III
Is zelfspot dan misschien de hoogste vorm van arrogantie?

Lonked

Maglia Rosa — Wed, 09 Nov 2011 20:32:56 +0000

Onderstaand verhaal schreef ik tijdens de Waai-week. Het plot en de schokkende rekenfout die erin staat, zijn mooie illustraties van wat Waai met je doet: het achtervolgt je tot in de supermarkt en het bevrijdt je van je angst om fouten te maken. Daarover later vast meer. De rekenfout heb ik er (inmiddels bewust) ingehouden. Het verhaal zelf is overigens een ode aan het weblog van Elske van Lonkhuyzen: wodkanademosterd.com.

Lonked

De koelkast was leeg vanochtend. Dat is: leeg volgens de definitie van een moderne westerling. Leeg volgens mijn definitie van leeg.

De dichtstbijzijnde supermarkt is niet van mijn merk. Ze hebben er plastic tassen van de plaatselijke voetbalclub, waardoor ik altijd met mijn armen vol boodschappen naar buiten loop. Je moet er je groente nog zelf afwegen, wat niemand doet, omdat niemand hier van groente houdt. Geen wonder, want zo blijft de groente wekenlang in de schappen liggen.
Ik pas, kortom, niet in het marketingmodel van deze supermarkt. De klanten hier hebben andere lurven, andere kladden. Bij een woord als actieweek denk ik aan Occupy, zij aan kiloknallers. Ik koop alles waar een sticker Biologisch op staat, zij zijn juist weer te paaien met Aanbieding en Voordeel.
Ik vind het belangrijk om elk gevoel van superioriteit ten opzichte van deze mensen zo snel mogelijk de kop in te drukken, wat me soms best aardig lukt.

Ik kocht een paar dingen waarop niemand ook maar een begin van een gevoel van superioriteit zou kunnen baseren en koos de enige kassa die open was. Voor mij stonden mevrouwen die ik vast veel te oud schatte – dat gebeurde me hier aan de lopende band. De voorste dame was druk met de kassière in discussie. Het feit dat ze daarbij fanatiek op haar kassabon stond te wijzen deed me het ergste vermoeden.
“In de folder staat twee voor de prijs van één.”
“Ja maar, mevrouw, dit is snijworst. Geen cervelaat.”
“Het staat toch in de folder.”
Ik vroeg me af om welk bedrag dit ging. De kassière belde met de afdeling emballage. De vrouw leek gelijk te hebben. Ze kreeg wat kleingeld uit de kassa.
Toen het eerste product van de vrouw direct voor me gescand werd ging er een zucht van verlichting door de rij achter me.

Terwijl de kassière al kauwgomkauwend een pak wasmiddel over de scanner schoof, kwam de eerste vrouw alweer terug.
“Het klopt toch niet hoor. Het was twee voor de prijs van één.”
De kassière rekende af met de vrouw voor mij en bekeek de kassabon die opnieuw onder haar neus gedrukt werd. Achter ons bleven mensen nietsvermoedend aansluiten in de rij. Ik probeerde ze met mijn blik te waarschuwen, zoals tegenliggers dat met hun koplampen doen als er verderop een politiecontrole is. Toen ik sjans dreigde te krijgen met een vrouw die ik ongetwijfeld veel te oud schatte, hield ik daar snel mee op.

De vrouw voor mij begon nu ook op haar kassabon te kijken. Ze was duidelijk wat minder assertief dan haar voorgangster, maar na een aantal keren opzichtig haar keel geschraapt te hebben durfde ze het dan toch.
“Dit klopt niet hoor. Mevrouw! Dit klopt niet. Het wasmiddel was in de aanbieding: zeven vijftig in plaats van negen negenennegentig.”
Goed. Dit ging dus over anderhalve euro. Ik vroeg me af hoeveel geld ik zou moeten bijpassen om in één klap van dit hele circus af te zijn. Toen vroeg ik me af hoeveel geld ik zou betalen als dit een toneelstuk zou zijn. Zo’n toneelstuk met publieksparticipatie. Ik besloot mijn portemonnee nog even op zak te houden.

Toen er een derde mevrouw binnenkwam – zelfde onduidelijke leeftijd, maar in ieder geval ná de overgang – begon ik op zoek te gaan naar de verborgen camera’s.
“Ik heb hier vanochtend een pak wasmiddel gekocht…”
Het kon natuurlijk zijn, dat er iets mis was gegaan met het verwerken van de aanbiedingen in het beprijzingssysteem.
“Ik kan anders ook later terugkomen, hoor.”
“Nee. U komt helemaal niet later terug!” De kassière begon nu echt chagrijnig te worden.

Opeens wist ik het! Vroeger zou het nu ongeveer tijd zijn voor Ralph Inbar. Daar hoefden we gelukkig niet meer bang voor te zijn. Van de geest van Ralph Inbar was hier ook geen sprake. Daarvoor was de situatie veel te geestig.
Nee – ik zat in een verhaal. Een verhaal met een kenmerkende, lichte toon, waarmee de lezer werd meegenomen door een even vanzelfsprekende als bizarre wereld. Zouden ze hier ook wodka verkopen? En mosterd?

“You’ve been Lonked!” riep ik opeens en ik schaterde het uit.

Om mij heen bleef het stil. Laatst las ik ergens dat er niets zo statusverlagend is als niet-functioneel lachen.

LUX Live: Occupy en speling

Maglia Rosa — Wed, 09 Nov 2011 09:19:12 +0000

Het onderstaande gedicht maakte ik als “Dichter van dienst” (jaja) tijdens LUX Live 5, een debat over en met Occupy.

Speling

Ik was de auto, omdat ik altijd de auto was. Eva was de bank, zoals altijd zat
de kat bij haar op schoot te spinnen. Voor mijn part had jij de hoge hoed
mogen zijn, het strijkijzer,

of gewoon weer die afgetrapte schoen.

Maar je was opeens een tent. En je begon te zeuren over de spelregels.
Ik zei dat zeuren over de spelregels niet in de spelregels stond,
maar dat ik er best over wilde praten.

Eva haalde glazen en flessen water, veel water. Ze zette hippe jazzmuziek op.
Voor de schwung, zei ze, want die hebben we wel nodig.

Ik zei: kijk. Dat hotel op de Kalverstraat

heb ik met mijn eigen handen gebouwd. Ik bedoel: ik gooide zes.
Mijn handen. Eén dobbelsteen. Zes.

Terwijl jij in de gevangenis zat gooide ik zes.

Je zei dat dat niet meer was dan een speling van het lot.

Ik zei: die speling heb je nodig, maar
daarna is het zaak in beweging te komen.
Mijn beweging is een auto.

Je zei dat jouw beweging een tent was. Dat er behoefte was
aan een beweging. Een beweging die voor speling zou zorgen.
Een opening naar iets nieuws.

Ik zei: als je een nieuw perspectief zoekt moet je toch tenminste
een standpunt innemen. Jij zit daar maar in jouw tent,
beweging te zijn.

Je zei dat mijn beweging niet meer was dan maar wat
rondcirkelen: langs start gaan en weer 20.000 opstrijken.

Zo draaiden we uren om elkaar heen, praatten soms uit onze mond,
soms uit onze kont. Je sprak jezelf tegen en zag zelfs daarin weer een
bewijs van het één of ander.

We belden met Amerika, wisselden van gezicht, gaven microfoons door,
warmtelampen, maakten gebaren. Jij vond systemen uit,
die ik sympathiek noemde.

Tot het moment dat je de jazz uitzette, je gitaar pakte en

dat ene gedicht begon voor te lezen. Over hoe verzet begint met
een vraag die je eerst aan jezelf stelt en dan aan een ander.

Ik zei nog dat dat niet eerlijk was,
dat poëzie niet in de spelregels staat.

Toen kreeg opeens de kat

de kolder in zijn kop, sprong hij op het deksel met de bankbiljetten,
viel Eva tegen me aan, bleek dat ze in stilte de hele fles met

appellikeur had leeggezopen, begon ze alle straten op
hypotheek te draaien, kotste ze over mijn mooie pak,

riep ik: doe iets! Maar jij had ook niets meer
dan tentdoek.

Terwijl Eva de bankbiljetten vol nullen kalkte en jij de ogen van de
dobbelstenen vijlde, begon ik wanhopig kanskaarten te draaien.

Sommige stonden vol grote woorden,
andere juist weer vol kleine lettertjes.

Ze zeiden allemaal: “vergissing van de bank”, “vergissing van de bank”.
Ik gooide de kaarten één voor één weg. Voelde me even Bob Dylan.

Toen kwam die man binnen met die gitaar en
glimlachten we voor het eerst weer naar elkaar.

Je zei: we hebben nog een hele stapel Algemeen Fonds
en in de koelkast gratis bier.

Hop

Maglia Rosa — Wed, 02 Nov 2011 14:09:22 +0000

Op 16 januari van dit jaar begon ik met Kunstkauwen, een blog waarmee ik wilde reageren op kunstuitingen van anderen. Ik vond dat kunst niet alleen zenden, maar ook ontvangen moest zijn. En dat het, met name op het web, soms leek alsof het toch vooral om dat eerste ging.

Ik wilde graag laten zien dat er ook ontvangen werd.

Of eigenlijk wilde ik reflecteren: zenden over ontvangst. Een handshake met de zender.

Vooruit: eigenlijk wilde ik natuurlijk ook gewoon zendertje spelen. En bij voorkeur dan ook nog ontvangen worden.

Op 3 februari, nog geen 3 weken nadat ik met mijn blog begonnen was, sprak ik in de Etalage Derde Walstraat met Willem Claassen. Hij vertelde mij over de Literaturjugend, de schrijverswerkplaats van De Wintertuin. Ik zei dat ik ook wel eens wat schrijfsels produceerde (meer durfde ik het toen niet te noemen) en hij nodigde mij uit om een keer te komen kijken.

Dat bleek de doodsteek voor mijn nobele blog.

Het is nu driekwart jaar later (negen maanden – hoe symbolisch). Inmiddels heb ik al een aantal keer voorgedragen bij de Literaturjugend, heb ik samen met de Uitvreters opgetreden op het UITfestival en stond ik zelfs op Onbederf’lijk Vers. Vorige week voelde ik mij tijdens de Waai-week even een echte kunstenaar. Op 11 november treed ik op bij Woordzolder in Zwolle en op 26 november mag ik nog eens de Uitvreter uithangen, nu op het Wintertuinfestival.

En mijn schrijfsels noem ik tegenwoordig ijskoud poëzie.

Hoog tijd voor een nieuw blog, dus. Eentje waarbij ik gewoon toegeef dat ik vind dat ik iets te melden heb. Soms zal dat nog steeds gaan over anderen, want ik ben de afgelopen negen maanden heel wat mensen tegengekomen waar ik met veel enthousiasme over kan vertellen. Maar vaak zal dat ook gewoon poëzie zijn.

Van mij, Johan Roos, dichter.